Wejście bez kolejki Reggia di Caserta – Ambicje Burbonów w XVIII wieku
Karol VII zlecił budowę pałacu mającego rywalizować z Wersalem w 1751 roku. Projekt Vanvitelliego, dwór Burbonów w Casercie oraz zjednoczenie Włoch w 1860 roku.
Reggia di Caserta była próbą Karola VII Burbona zbudowania pałacu i ogrodów dorównujących Wersalowi – i pod wieloma względami architektonicznymi mu się to udało. Pałac liczący 1200 pokoi i ogrody o długości 3 km były największym zespołem królewskim w XVIII-wiecznej Europie. Ten przewodnik przedstawia jasną, faktograficzną historię od zlecenia Karola VII w 1751 roku po dzisiejszy status UNESCO.
1751–1780 — od zlecenia do ukończenia
Karol VII (późniejszy Karol III Hiszpański), król Neapolu w latach 1734–1759, zlecił budowę nowego pałacu królewskiego w latach 1750–1751. Miejsce wybrano w Casercie, 25 km na północ od Neapolu, ze względu na oddalenie od morza (bezpieczniej przed atakiem z morza) oraz bliskość akweduktu Carolino (który miał zasilać rozbudowane wodne elementy pałacu). Architektem został Luigi Vanvitelli – neapolitańczyk holenderskiego pochodzenia (jego ojciec Caspar van Wittel był holenderskim malarzem, który przeniósł się do Włoch).
Budowę rozpoczęto w 1752 roku. Plan pałacu: 1200 pomieszczeń na pięciu piętrach, 247 metrów długości, 184 metry szerokości, ogromny prostokątny kompleks z czterema wewnętrznymi dziedzińcami. Ogrody miały rozciągać się 3 km na południe od fasady pałacu. Budowa trwała 28 lat; pałac był zasadniczo ukończony w 1780 roku, choć dekoracje kontynuowano do lat 90. XVIII wieku. Karol VII nigdy nie zobaczył ukończonego pałacu – został królem Hiszpanii w 1759 roku i rządził z Madrytu aż do śmierci w 1788 roku.
Dwór Burbonów w Casercie – 1759–1860
Po tym, jak Karol VII został królem Hiszpanii w 1759 roku, jego syn Ferdynand I zastąpił go jako król Neapolu i używał Caserty jako letniej rezydencji królewskiej. Dynastia Burbonów rządziła Neapolem (a później Królestwem Obojga Sycylii) od 1734 do 1860 roku, a Caserta była jednym z głównych pałaców królewskich.
XIX wiek przyniósł zmiany. Brat Napoleona, Józef Bonaparte, krótko rządził Neapolem z Caserty (1806–1808), a następnie Joachim Murat (1808–1815). Burbonowie powrócili po upadku Napoleona i używali Caserty do 1860 roku, kiedy kampania południowa Giuseppe Garibaldiego i zjednoczenie Włoch zakończyły Królestwo Obojga Sycylii. Król Franciszek II abdykował w Casercie 6 listopada 1860 roku.
Po zjednoczeniu – 1860 do dziś
Po 1860 roku Caserta przeszła do nowego Królestwa Włoch. Pałac był używany przez rodzinę królewską Sabaudów jako okazjonalna rezydencja, przez włoskie wojsko jako obiekt szkoleniowy, a ostatecznie jako państwowy budynek dziedzictwa. Podczas II wojny światowej służył jako szpital i kwatera główna wojskowa. Kapitulacja Włoch przed aliantami została podpisana w Casercie 29 kwietnia 1945 roku, kończąc wojnę na Półwyspie Apenińskim.
UNESCO wpisało Reggia di Caserta na Listę Światowego Dziedzictwa w 1997 roku, wraz z XVIII-wiecznym Parkiem Królewskim, Akweduktem Vanvitellego i Kompleksem San Leucio (przemysłowe miasteczko z epoki Burbonów z mieszkaniami robotniczymi – również część wpisu). Pałac jest obecnie państwowym obiektem dziedzictwa podległym włoskiemu Ministerstwu Kultury; rocznie odwiedza go około 600 000 turystów. Ogromna skala pałacu czyni go jednym z najczęściej odwiedzanych zabytków południowych Włoch po Pompejach.
Najczęściej zadawane pytania
Kto zbudował Reggia di Caserta?
Karol VII Burbon (król Neapolu 1734–1759, późniejszy Karol III Hiszpański) zlecił budowę pałacu w 1751 roku. Architekt Luigi Vanvitelli (1700–1773) zaprojektował go. Budowa trwała w latach 1752–1780. Karol VII nigdy nie ujrzał ukończonego pałacu – w 1759 roku przeniósł się do Hiszpanii.
Ile pomieszczeń ma Reggia di Caserta?
Około 1200 pomieszczeń na pięciu piętrach. Pałac ma 247 metrów długości i 184 metry szerokości. Powszechnie uważany jest za największy pałac królewski pod względem kubatury na świecie (rywalizują z nim Wersal, Zakazane Miasto i Topkapi).
Czy Reggia di Caserta jest większa od Wersalu?
Pod względem kubatury Reggia di Caserta jest większa. Pod względem całkowitej powierzchni parku większy jest Wersal (park wersalski ma około 800 hektarów; Caserta około 120 hektarów). Pałace są mniej więcej współczesne – Wersal został w dużej mierze ukończony do 1715 roku, Caserta do 1780 roku – a Caserta została celowo zaprojektowana, by rywalizować z Wersalem w królewskich ambicjach.
Czy Caserta była używana przez Napoleona?
Krótko. Brat Napoleona, Józef Bonaparte, rządził Królestwem Neapolu z Caserty w latach 1806–1808, a następnie Joachim Murat w latach 1808–1815. Po upadku Napoleona Burbonowie powrócili i nadal używali Caserty aż do zjednoczenia Włoch w 1860 roku.
Kiedy Burbonowie przestali rządzić w Casercie?
6 listopada 1860 roku – król Franciszek II Obojga Sycylii abdykował w Casercie, gdy kampania zjednoczeniowa Garibaldiego dotarła na południowy półwysep. Pałac przeszedł na własność nowego Królestwa Włoch i rodziny królewskiej Sabaudów.
Dlaczego Caserta jest obiektem UNESCO?
Wpisany na listę UNESCO w 1997 roku za sam pałac, XVIII-wieczny Park Królewski, Akwedukt Vanvitellego (zasilający wyszukane elementy wodne pałacu) oraz Zespół San Leucio (przemysłowe miasto z epoki Burbonów z mieszkaniami robotniczymi – wpisane jako przykład XVIII-wiecznego planowania społecznego).